Misschien heb je het gehoord: je energierekening is dit jaar veranderd. Maar "veranderd" is een vaag woord. Voor sommige huishoudens betekent het een paar tientjes minder, voor anderen juist een paar tientjes meer. Welke kant het op gaat, hangt af van hoe jij woont en hoe jij verwarmt.
Wat er per 1 januari precies veranderde
Er zijn drie dingen tegelijk aangepast. De stroombelasting is verlaagd, de gasbelasting is verhoogd, en de netbeheerkosten zijn gestegen. Op papier valt dat voor het gemiddelde huishouden iets positief uit, maar de gemiddelde Nederlander bestaat niet.
- Stroombelasting: -€29 per jaar
- Gasbelasting: +€36 per jaar
- Netbeheerkosten: +3%, zo'n €25 per jaar meer
Wie weinig gas gebruikt, profiteert van de lagere stroombelasting. Wie nog volop op gas stookt, betaalt per saldo meer. De overheid stuurt daarmee bewust op gedragsverandering, maar dat helpt weinig als je huurder bent of geen geld hebt voor een warmtepomp. Voor een groot deel van Nederland is dit geen keuze die je van vandaag op morgen maakt.
Hoe weet je of jij erop vooruit of achteruit gaat?
Kijk op je energienota naar je jaarverbruik. In Nederland gebruikt een gemiddeld gezin zo'n 1.600 kWh stroom en 1.500 m³ gas per jaar. Is jouw gasverbruik hoger dan dat gemiddelde? Dan ga je er per saldo op achteruit, ook al betaal je minder stroombelasting.
Milieu Centraal heeft een rekentool waarmee je dit precies kunt doorrekenen voor jouw eigen situatie. Dat kost drie minuten en geeft je een concreet getal. Weet je je verbruik niet precies? Kijk dan op je jaarafrekening of in de app van je energieleverancier.
Een snelle vuistregel: zit je gasverbruik boven de 1.700 m³ per jaar, dan is het aannemelijk dat je dit jaar meer betaalt dan vorig jaar. Zit je er onder, dan profiteer je waarschijnlijk van de lagere stroombelasting.
Wat je nú kunt doen zonder een cent te investeren
Je hoeft geen warmtepomp te kopen om te besparen. Er zijn stappen die niets kosten en die direct effect hebben op je verbruik.
Verwarm minder kamers. Zet de thermostaat in ongebruikte slaapkamers of de logeerkamer op 15 graden. Per graad lager stook je zo'n 6% minder gas. Twee graden lager in ongebruikte ruimtes kan je al €40 tot €60 per jaar schelen, zonder dat je er iets van merkt in de ruimtes waar je wél woont.
Let op standby-verbruik. Televisies, spelcomputers, opladers en routers op standby verbruiken samen al snel 100 tot 150 kWh per jaar. Een slimme stekkerdoos waarmee je ze in één keer uitzet, helpt. Dit is ook een van de geldbesparende tips die zomer en winter gelden - niet alleen als het warm is.
Kook efficiënter. Een deksel op de pan versnelt het kookproces met 20 tot 30%. Heb je al inductie? Dan ben je sowieso 40% zuiniger dan met gas. Heb je nog gas in de keuken? Dan is het de moeite waard om je kookgewoontes eens kritisch te bekijken.
Vergelijk je energiecontract. Dit is de snelste manier om honderden euro's per jaar te besparen, en de meeste mensen doen het nooit. Een huishouden met gemiddeld verbruik dat al twee jaar niet heeft vergeleken, laat waarschijnlijk €100 tot €250 per jaar liggen.
De netbeheerkosten die je toch altijd betaalt
Iets wat weinig mensen weten: een deel van je energierekening bestaat uit kosten voor het netbeheer in jouw regio. Dat betaal je aan Enexis, Stedin of Liander, niet aan je energieleverancier. Die kosten zijn dit jaar met zo'n 3% gestegen, goed voor een kleine €25 extra per jaar.
Je kunt er niets aan veranderen en ook niet omheen. Maar het is goed om te weten dat dit losstaat van je leverancierstarieven. De rest van je rekening is wél beïnvloedbaar. Focus je energie daar op, niet op de netbeheerkosten.
Als je wél wilt investeren dit jaar
Voor wie structureel minder wil betalen, zijn er via het ISDE (Investeringssubsidie Duurzame Energie) subsidies beschikbaar voor isolatie, warmtepompen en zonnepanelen. De aanvraagprocedure verloopt via RVO.nl en is voor particulieren redelijk toegankelijk.
Isolatie is meestal de beste eerste stap. Vloer-, dak- of spouwmuurisolatie heeft een terugverdientijd van drie tot zeven jaar, afhankelijk van je gasverbruik en de investering. Bij een oud rijtjeshuis zonder spouwmuurisolatie gaat het vaak om een besparing van 15 tot 25% op de gasrekening.
Zonnepanelen hebben bij een gemiddeld huishouden een terugverdientijd van acht tot tien jaar. Omdat de salderingsregeling stapsgewijs wordt afgebouwd, loont het niet te lang te wachten als je het overweegt. Wie nu installeert, heeft nog voordeel van de gunstigere salderingsregels.
Net als bij je boodschappen geldt ook hier: je betaalt al jaren te veel zonder het door te hebben. Niet omdat je slordig bent, maar omdat vergelijken tijd kost die je nooit nam.
Wat dit voor jou betekent
De tariefwijzigingen van dit jaar zijn een goed moment om je vaste lasten eens kritisch te bekijken. Niet vanwege die paar tientjes meer of minder op jaarbasis, maar omdat de meeste mensen hun energiecontract al jaren op de automatische piloot laten draaien.
Vergelijk je contract via een onafhankelijke vergelijker, gebruik de rekentool van Milieu Centraal om te zien of je er dit jaar op voor- of achteruitgaat, en neem kleine gewoontes onder de loep. Dat levert méér op dan hopen dat de volgende tariefaanpassing in jouw voordeel valt.