CBS telde vorig jaar 844.000 Nederlanders met een tweede baan naast hun hoofdfunctie, het hoogste aantal ooit gemeten. Dat is 8,6 procent van alle werkenden, blijkt uit de eigen cijfers van het CBS. Opvallend: voor de meeste van hen draait het niet primair om geld. Wie denkt dat een tweede baan alleen iets is voor mensen die de eindjes aan elkaar moeten knopen, heeft het mis.
Waarom een tweede baan niet alleen om geld draait
Uit een reportage van NPO Radio 1 blijkt dat veel mensen met twee banen vooral op zoek zijn naar afwisseling. Ze combineren een vast dienstverband met iets heel anders, bijvoorbeeld een kantoorbaan met lesgeven op een sportschool of een administratieve functie met freelance fotografie. Vooral werkenden van 55 jaar en ouder noemen variatie als belangrijkste motief, niet het extra inkomen.
Bij jongere werkenden, mensen met een lager of middelbaar opleidingsniveau en werknemers in de horeca, detailhandel en landbouw ligt dat anders. Voor hen is extra inkomen juist wel de belangrijkste reden om bij te klussen. Dat verschil is relevant: het betekent dat "een tweede baan nemen" voor de ene groep een manier is om te overleven en voor de andere een bewuste keuze voor meer afwisseling in het werk.
Wie combineert welke banen
Van de multi-jobbers heeft ongeveer twee derde de tweede baan als werknemer en een derde als zelfstandige. Werkenden met een flexibel contract combineren vaker banen dan mensen met een vast contract: 11 procent tegenover 6 procent. Dat is logisch, een flexcontract levert minder zekerheid en vaak minder uren op, waardoor mensen eerder naar een aanvulling zoeken.
Opvallend is ook dat het aandeel multi-jobbers al jaren stijgt. Begin jaren negentig had nog geen 4 procent van de werkenden een tweede baan. Inmiddels is dat ruim het dubbele. Werkgevers staan er bovendien steeds vaker welwillend tegenover, zolang de kwaliteit van het hoofdwerk niet lijdt.
Toch is een tweede baan niet voor elke sector even vanzelfsprekend. In de zorg en het onderwijs ligt de combinatie met ploegendiensten of lesroosters minder makkelijk dan bij kantoorwerk, simpelweg omdat de uren vaak al grotendeels vastliggen. Wie in een flexibele functie werkt, zoals in de horeca of detailhandel, heeft juist meer ruimte om een tweede rooster ertussen te schuiven.
Wat de Belastingdienst van je tweede baan vindt
Met een tweede baan krijg je ook met extra administratie te maken. De werkgever van je hoofdbaan past de loonheffingskorting toe, maar die korting kun je maar bij één werkgever tegelijk laten gelden. Pas je hem bij je tweede baan ook toe, dan betaal je in de praktijk te weinig belasting en volgt er een naheffing bij de jaarlijkse aangifte. Wat de Belastingdienst precies van je bijverdiensten pakt en hoe je een onverwachte naheffing voorkomt, lees je in ons artikel over bijverdienen en de Belastingdienst.
Werk je de tweede baan als zelfstandige, dan geldt een heel ander regime: je moet de inkomsten zelf opgeven als resultaat uit overige werkzaamheden of als winst uit onderneming, afhankelijk van de omvang en structuur van het werk. Twijfel je of je als zelfstandige kwalificeert, vraag dit dan vooraf na bij de Belastingdienst of een boekhouder. Een foutieve inschatting kost je achteraf geld.
Check je arbeidscontract voordat je begint
Niet elk contract staat een tweede baan zomaar toe. Veel arbeidsovereenkomsten bevatten een nevenwerkzaamhedenclausule, die vereist dat je je werkgever informeert of zelfs toestemming vraagt voordat je ergens anders aan de slag gaat. Werk je in een functie met een concurrentiebeding, dan is een tweede baan in dezelfde sector al snel een probleem.
Houd ook de Arbeidstijdenwet in de gaten. Die stelt grenzen aan het totale aantal uren dat je per week en per dag mag werken, los van hoeveel werkgevers je hebt. Werk je in de praktijk meer dan 12 uur per dag of meer dan 60 uur per week, dan overtreed je de wet, ook als dat over twee verschillende banen verdeeld is.
Zo vind je een tweede baan die echt bij je past
Niet iedereen hoeft meteen een vast tweede dienstverband te zoeken. Voor flexibel bijklussen zonder lange sollicitatieprocedures werken veel mensen via klusplatformen. Hoe je daarmee snel en legaal bijverdient, zetten we uitgebreid uiteen in ons artikel over bijverdienen via klusplatformen.
Werk je liever vanuit huis en flexibel in je eigen uren, dan is werken als virtual assistant een optie die steeds populairder wordt. In onze tips voor werken als virtual assistant lees je hoe je dat georganiseerd aanpakt, inclusief hoeveel uur je realistisch kunt combineren met een hoofdbaan.
Dit is het moment om te checken of een tweede baan bij jou past
Voordat je ergens op solliciteert, loop je het beste eerst drie dingen nalangs. Check je arbeidscontract op een nevenwerkzaamhedenclausule en een concurrentiebeding. Reken uit wat een tweede baan netto oplevert zodra de loonheffingskorting maar bij één werkgever geldt. En kijk eerlijk naar je agenda: past er structureel ruimte bij, of ga je straks structureel over de grenzen van de Arbeidstijdenwet heen?
Als die drie punten op orde zijn, is een tweede baan allang niet meer een noodgreep. Voor een groeiend deel van Nederland is het inmiddels een bewuste keuze voor meer variatie, meer buffer, of simpelweg meer grip op het eigen inkomen.